De (historische) studie van grenzen
Dit derde deel van de website beschrijft de kenmerken van grenzen gevormd door plaats – in aanvulling op de kenmerken gevormd door tijd (beschreven in het eerste deel) en de permanente of recurrente kenmerken (in het tweede deel).
Over bijzondere staatkundige entiteiten c.q. grenzen is er nu:
– Z. Nikolić, The atlas of unusual borders. Discover intriguing boundaries, territories and geographical curiosities, Glasgow, 2019. Beschrijving van enclaves, exclaves, pene-enclaves [=territoria die fysisch afgescheiden zijn van het thuisland, maar toch kunnen bereikt worden zonder een ander land te doorkruisen, bijv. Alaska], en andere merkwaardige grenzen. Met o.a. Baarle, maar ook veel minder bekende eigenaardigheden op staats(- en continentale) grenzen.
De laatste vijftig zijn er jaar veel meer nieuwe staten gecreërd dan verdwenen. Zie voor een geactualiseerde lijst:
– How many countries are there in the world?:
https://www.worldometers.info/geography/how-many-countries-are-there-in-the-world/
Er zijn echter ook heel wat staten (en dus ook grenzen) die de laatste eeuwen verdwenen zijn of niet internationaal erkend worden:
– Former countries in Europe after 1815: https://en.wikipedia.org/wiki/Former_countries_in_Europe_after_1815
– N. Middleton, An atlas of countries that don’t exist. A compendium of fifty unrecognised and largely unnoticed states, London, 2015. Vijfig voorbeelden van gebieden die, om uiteenlopende redenen, erkend hadden willen/kunnen zijn als staat. De auteur beschrijft (op pp. 16-17) grenzen als de ‘huid’ van staten, de rand van de territoriale controle. Ze definiëren in de fysische betekenis een landen spelen daardoor een belangrijke rol in de constructie van de identiteit van de staat. Dat is dan ook de reden dat vele internationale grenzen zwaar versterkt en goed bewaakt zijn. Maar niets is in steen uitgehouwen, niets is voor altijd, ook staten niet: de geschiedenis is bezaaid met landen die verdwenen zijn.
– B. Berge, Nowherelands. An atlas of vanished countries, 1840-1975, London, 2017 (vertaling van Landene som forsvant, 1840-1970, Oslo, 2016): postzegels vormen de leidraad om territoria (niet noodzakelijkerwijze landen of staten) die ondertussen niet meer (als zodanig) bestaan, op te lijsten. Met telkens een korte historiek en vooral veel anecdotiek.
– A. Cottaruzza, Atlas des guerres et conflits. Un tour du monde géographique, Paris, 2017.
Atlas met uitleg inzake hedendaagse internationale conflicten, grensconflicten incluis – in het kader van de polemologische inhaalbeweging die de Franse politiek-geografen maken (ten opzichte van hun Angelsaksische collega's).
Een nieuw tijdschrift dat ook over grenzen rapporteert is L’Espace Politique (°2007), een elektronisch journaal van de universiteit van Reims.