1.2 Asymmetrische rijksgrenzen

"Romanae spatium est Urbis et orbis idem" Ovidius° 

De eerste, door de landbouw ontstane, achtereenvolgende nederzettingen,stadstaten en Rijken, hanteerden de asymmetrische grensnotie. De grenzen tegen de jagers-verzamelaars (door hen ‘barbaren’ genoemd) werden als voorlopig beschouwd want in hun hoofde was de hele aarde hun grondgebied en vormden de ‘barbaren’ geen gelijkwaardige partners. De grensmuren die zij toen oprichtten waren dan ook militair en beschermend maar niet politiek.

° "Het Romeinse grondgebied is  dat van de wereld": Publius Ovidius Naso, Fasti, Liber II, 683-684; zie ook bij Plinius de Oudere in zijn Naturalis Historia: H. Hommel, Sebasmata. Studien zur antiken Religionsgeschichte und zum frühen Christentum, dl. 2, Tübingen, 1984, p. 186.